How to: veilige seks 

Volgens het Europese Centrum voor Ziektepreventie is het aantal vastgestelde soa’s op een jaar tijd flink gestegen in Europa. Een opfrissing van de leerstof is dus geen overbodige luxe. Omdat  niet elk voorbehoedsmiddel past bij iedereen, laat deze oplijsting je kennis maken met alle mogelijkheden die soa’s en ongewenst ouderschap tegengaan. Wat het beste bij jouw lichaam en wensen past,  bespreek je best met je huisarts, gynaecoloog of vroedkundige Disclaimer: dit artikel  dient alleen als opstap naar verder onderzoek .Blijf nieuwsgierig en blijf jezelf informeren. 

Tekst: Jane Frippiat

Beeld: Laura De Brucker

Een eerste categorie van anticonceptiemiddelen bevat geen hormonen. Veel van deze opties worden niet veel gebruikt door hun onbetrouwbaarheid of vanwege  een gebrek aan informatie. 

Condoom (mannen en vrouwen)

Uitleg bij het gebruik van een mannelijke condoom is waarschijnlijk overbodig. Wel is het belangrijk te benadrukken dat je het  zakje voorzichtig dient te openen, zodat het condoom niet beschadigd raakt. 

Voor de mannelijke versie bestaat er een vrouwelijke tegenhanger: het vrouwencondoom. Je brengt dit latexzakje in je vagina aan, waardoor er net zoals bij het mannelijke condoom geen zaadcellen tot bij de eicellen geraken. Je kan deze twee echter niet tegelijkertijd gebruiken. Deze methode is minder betrouwbaar voor een bevruchting, maar biedt wel de beste bescherming tegen een soa.  

Coïtus interruptus 

Laat schijn je niet bedriegen: dit is geen spreuk die op magische wijze elke mogelijke bevruchting verhindert. Wel verwijst het simpelweg naar het terugtrekken van de penis uit de vagina wanneer de man klaarkomt. Toch is dit geen al te veilige optie. Het is namelijk bijzonder moeilijk om tijdens een orgasme de controle te vinden om op tijd terug te trekken. Daarnaast kan voorvocht (vocht dat vrijkomt wanneer de man opgewonden raakt, zelfs zonder ejaculatie, red.) ook al sperma bevatten en zo kunnen er ook zaadcellen in de vagina terechtkomen  wanneer de man niet in, maar dicht bij de vagina klaarkomt. 

Koperspiraal (vrouwen)

Bij een koperspiraal wordt een klein plastic T-vormig voorwerp, omhuld door koperdraad, in de baarmoeder aangebracht. Dit spiraaltje bevat geen hormonen; het koper op zich is giftig voor sperma. Eicellen kunnen dus niet bevrucht worden en het koper maakt het onmogelijk voor een bevruchte eicel om zich te nestelen in het slijmvlies van de baarmoeder. Een koperspiraal  mag doorgaans tussen de vijf en tien jaar in je baarmoeder blijven zitten en is zeer betrouwbaar. 

Pessarium (vrouwen)

Voordat je seks hebt, plaats je een siliconen kapje of ring in je vagina, zodat de  baarmoederhals wordt afgesloten. Dit systeem is vergelijkbaar met een vrouwelijke condoom en wordt ook wel het diafragma, het baarmoederkapje, het cervixkapje of vrouwenkapje genoemd. Bij het gebruik van dit kapje moet je steeds een zaaddodende gel (spermicide) gebruiken, zodat zaadcellen die toch voorbij het pessarium geraken geen kans maken. Vermits je de spermicide niet te lang op voorhand mag aanbrengen en je het pessarium ook diep genoeg moet plaatsen, wordt het vaak onjuist gebruikt. Dat maakt deze methode minder betrouwbaar. Bovendien moet het pessarium na afloop zes uur in de vagina blijven zitten. 

Natuurlijke anticonceptie (vrouwen)

Je kunt ervoor kiezen om niet te vrijen in je vruchtbare periode, , dus wanneer je eisprong plaatsvindt. Er zijn meerdere manieren om te weten of je vruchtbaar bent: berekenen op welke dagen je wel of geen seks mag hebben op basis van je kortste en langste cyclus, je lichaamstemperatuur meten, de textuur en hoeveelheid van je vaginale afscheiding ( witverlies) bestuderen, of door een urinetest te doen. Deze methode kan alleen worden gebruikt door vrouwen met zeer regelmatige cyclussen. Hoe meer methoden je combineert, hoe betrouwbaarder, maar natuurlijke anticonceptie blijft geen betrouwbare optie en vergt bovendien veel moeite. 

LAM-methode (Lactatie amenorroe) (vrouwen)

Gedurende vier à zes maanden na een bevalling kan borstvoeding ook als anticonceptiemiddel worden gebruikt. Als een moeder borstvoeding geeft, stijgen de hormonen prolactine en oxytocine. Door die stijging kunnen andere hormonen niet langer zorgen voor de eicelrijping en de opbouw van het baarmoederslijmvlies. Er is dus niet langer een eisprong, een vereiste voor een zwangerschap. Zodra de menstruatie terugkomt, ben je niet langer beschermd. Deze methode  werkt alleen als er volledige borstvoeding gegeven wordt: de hele dag door, zodra de baby ernaar vraagt (ook ‘s nachts) en zonder kolven of een toegevoegde bijvoeding aan het dieet van de baby.. 

Sterilisatie (vrouwen en mannen)

Door een operatieve ingreep word je permanent onvruchtbaar. Bij een mannelijke sterilisatie, ook wel vasectomie genoemd,  worden de zaadleiders onderbroken, met als gevolg dat het sperma geen vruchtbare zaadcellen meer bevat. Voor vrouwen moeten  de eileiders onderbroken worden, zodat  de zaadcellen niet meer tot de rijpe eicel geraken. Deze methode is erg betrouwbaar, maar wel ingrijpend, want het is moeilijk om de ingreep ongedaan te maken. 

Verwarmende slip (mannen)

Een opwarmende onderbroek verhoogt de temperatuur van de testikels van 35 naar 37°C. Daardoor kan de spermaproductie stoppen. De man draagt deze slip een paar uur per dag, wat zorgt voor een tijdelijke onvruchtbaarheid. 

Geen seks

Wil je geen enkel risico nemen? Dan kun je overwegen om jezelf te onthouden van penetratieseks. Deze methode biedt 100% slaagkans en veroorzaakt geen nefaste gezondheidsbijwerkingen. In plaats van samen onder de lakens te duiken, zijn een film kijken – handen waar je ze kan zien! – of een avondwandeling maken ook manieren om de avond gezellig af te sluiten. 

Een tweede categorie van anticonceptie bevat hormonen. De twee meest voorkomende zijn oestrogeen (belangrijk voor de regeling van de menstruatiecyclus) en progesteron (remt de eisprong af en belet dat sperma zich in de baarmoederhals nestelt). Toch bevat niet elk middel dezelfde hormonen. Sommige vrouwen mogen geen extra oestrogeen krijgen, waardoor er ook middelen op de markt werden gebracht die enkel progesteron bevatten. Deze kunstmatige geslachtshormonen remmen de ovulatie af, verdikken het cervixslijm zodat sperma er moeilijker doorheen komt en verharden het baarmoederslijmvlies. Daardoor zou een bevruchte eicel zich er toch niet kunnen nestelen.

De combinatiepil (vrouwen)

Het bekendste hormonale voorbehoedsmiddel is de pil. Historisch gezien werd de pil eerst ingevoerd tegen menstruatiestoornissen, maar ze steeg in populariteit toen bleek  dat ze ook zwangerschappen tijdelijk kan voorkomen. Er bestaan twee soorten van de pil. 

De eerste categorie is de combinatiepil, die haar naam te danken heeft aan de aanwezigheid van zowel oestrogeen als progesteron. Er bestaan één-fase pillen, waarbij iedere pil dezelfde hoeveelheid hormonen bevat, maar ook drie-fasen pillen en meer-fasen pillen, waarbij de dosering van de pil aangepast is op het verloop van de cyclus. Je hoort de pil elke dag te nemen gedurende 21 dagen, gevolgd door een stopweek waarin je ongesteld wordt. De pil is betrouwbaar, mits een correct gebruik.  

Minipil of progesteron pil (vrouwen)

Een tweede soort is de minipil of de progesteron pil. Deze pil bevat geen oestrogeen maar enkel progesteron. Je neemt de minipil elke dag van de maand op hetzelfde tijdstip, er is dus geen stopweek. De minipil is betrouwbaar, mits een correct gebruik.  

Vaginale ring (vrouwen)

Heel vergelijkbaar met de combinatiepil is de vaginale ring, die ook oestrogeen en progesteron bevat. Je brengt deze rubberen ring eens om de drie weken aan  in je vagina, net zoals een tampon, en haalt het er tijdens de daaropvolgende stopweek uit om ongesteld te worden. Belangrijk is dat je de ring verwijdert op hetzelfde tijdstip als dat je de ring inbracht. Na zeven dagen breng je weer een nieuwe vaginale ring in. 

De EVRA-pleister (vrouwen)

Wekelijks breng je deze pleister aan op een onbehaarde plek, zoals je buik of rug. Je kunt ermee zwemmen, douchen en sporten,. Ook hier is er een  stopweek waarin je je regels krijgt en geen pleister draagt.  Deze pleister bevat zowel oestrogeen als progesteron. De pleister is betrouwbaar, mits een correct gebruik.  

Hormonaal implantaat of anticonceptiestaafje (vrouwen)

Dit staafje van flexibel plastic wordt onder je huid in je bovenarm geplaatst en lost dagelijks etonogestrel (een vrouwelijk geslachtshormoon dat sterk lijkt op natuurlijke progesteron, red.). Je bent drie jaar lang goed beschermd tegen een zwangerschap, al kan je menstruatiepatroon veranderen en verloopt de verwijdering van het implantaat niet altijd zonder slag of stoot. 

Prikpil (vrouwen)

Een andere vorm van de pil is de prikpil. Je spuit progesteron in je bilspier, bovenarm, of onder de huid van je buik of dij. Om de drie maanden is er een nieuwe inspuiting nodig. Deze methode is betrouwbaar.

Hormoonspiraal (vrouwen)

Dit kleine T-vormig plastic voorwerp wordt in je baarmoeder geplaatst en lijkt op het koperspiraaltje. In plaats van omhuld te zijn door koper, geeft deze spiraal voortdurend progesteron af. Met een hormoonspiraal ben je drie à vijf jaar goed beschermd tegen zwangerschap.

0 Comment