De Leopoldswijk, thuis in het kloppend hart van Europa 

Brussel: voor Belgen een stad met een handleiding, het schoolvoorbeeld van de hedendaagse stadsproblematiek, maar met een bescheiden charme die enkel de oplettende toeschouwer weet te vatten. De rest van de wereld stelt onze hoofdstad vooral gelijk aan het Europees apparaat, de supermagneet die hooggeschoolden vanuit heel het continent naar zich toe trekt. Met haar instellingen en commissies, haar raden en banken, haar organen en agentschappen, bewaakt ze jobzekerheid voor maar liefst 60.000 werknemers uit de 27 EU-landen. Expats. Wie zijn deze mensen? Wat drijft hen? En hoe ervaren ze hun Europese droom in een stad die weinig aan de verbeelding overlaat?.

Tekst: Tessa Cacciato en Felix Hye

Beeld: Shomi

In tegenstelling tot de rest van de hoofdstedelijke stations bevat Brussel-Luxemburg aanzienlijk minder pisgeur en meer werkende roltrappen Maar vertragingen zijn er evenveel. De NMBS maakt geen uitzonderingen, zelfs niet voor de meest gerenommeerde EU-diplomaten. Haastig wringen jonge communicatiemedewerkers en onderbetaalde stagiaires zich op het tempo van rollende trolleys naar het kloppend hart van Europa, waar hen een dag van online meetings en emotionele inzinkingen te wachten staat. Af en toe waagt ook het plebs zich in deze exodus naar het universum van donkerblauwe viltgiletjes en ellenlange cv’s. Maar die enkelingen zullen getraumatiseerd en vergast door het angstzweet van hun zenuwachtige medesollicitanten de wijk verlaten en het station in het vervolg met marge vermijden. 

We bereiken het centrale parlementsplein, waar een veelheid aan talen ons overspoelt. Meteen worden we aangesproken door een groep Nederlandse accountants die erop staat de onderlinge communicatie in het Engels te laten doorgaan. It creates a more professional working atmosphere, aldus een van de collega’s. Na drie ma-na-ma’s in het Internationaal Recht en de European Studies, een teleurstellende Erasmus-ervaring aan een universiteit van Kosovo en maandenlang mailverkeer verlieten ze een  voor een  het vaderland voor een baan aan de voet van de bureaucratische Europese piramide. Brussel-stad, met haar uitpuilende vuilnisbakken en disfunctionele doch historische kasseien, namen ze er op de koop toe bij. Er wordt een groepsfoto gemaakt. Duimen gaan omhoog en de bende neemt elkaar stevig vast. Hierna keren ze  snel terug naar de veilige formele verstandhouding die hen niet verder afleidt van  de lijdensweg naar promotie.

Zelfs de meest onkreukbare en meedogenloze intellectual capital fiscal team coordination managers of cross functional growth strategy consultants hebben soms nood aan een pauze voor frisse lucht of nicotine – of beide. Daarvoor begeven ze zich naar het Leopoldpark, een relatief groene oase tussen het ruwe grijs van de omliggende wijken. Een korte wandeling doet al veel tegen stress en anxiety, is wat ze zichzelf wijsmaken. Niets is namelijk beter tegen de stress dan alle collega’s tegenkomen die je net de zoveelste mental breakdown hebben bezorgd na een mislukte out-of-the-box-brainstormsessie. Een schreeuwende kleuter rent voorbij en menig stagiair krimpt ineen door een flashback naar de laatste keer dat hun overste hen een uitbrander gaf tijdens een pokébowl-lunch op de Place Luxembourg. In de vijver kuieren enkele gehavende nijlganzen langzaam door het troebele water en de stagiaires denken bij zichzelf dat die ganzen het toch wel goed hebben. Zij moeten niet binnen een half uur een presentatie geven over het outsourcing of quality vectors in interoperable supply chains in the European mining industry. We kunnen ze geen ongelijk geven.

Hier en daar versiert een vaag kunstwerk de statige Europese boulevards. Dikwijls gaat het om een intellectuele knipoog naar een of andere passage uit de Europese geschiedenis. Kliekjes professionals verzamelen zich vaak op zulke plekken, omdat de composities hen een onderwerp tot gesprek en verbinding bieden. Opvallend is de overvloed aan de kleur blauw, die volgens velen de symbolische zee aan verloren dromen representeert. Omdat we geen naambadge dragen, vallen we uit de toon. Uit angst voor ontmaskering vluchten we snel naar een terrasje. 

Netwerkcafés 

Ongeschreven regel in de Europese bedrijfscultuur is het verplicht netwerken in de vele cafés op het Luxemburgplein, ook wel Plux. Rond vier uur stromen de eerste stakkers van de dag binnen, meestal gaat het hierbij om ontslagen copywriters of nieuwkomers die nog niet doorhebben dat vroeg uitklokken gelijk staat aan ingetrokken kerstpremies voor de komende drie jaar. Stilaan volgen de non-deskmedewerkers, de tijdelijke functionarissen, de freelancetolken. Naargelang het gemiddelde alcoholpromillage stijgt, worden de gesprekken geanimeerder en de concurrentie amicaler. Zo nu en dan durven enkele hoogst gewaardeerde arbeidersadministrateurs zelfs een woordje tussentaal in de mond te nemen. 

Vanaf acht uur gaat het snel. Van bescheidenheid en ingetogen taalgebruik transformeert men in no-time tot een bende aan Belgian beer slurpende toeristen in te dure Zalando-blazers. Na twaalven verliest iedereen zijn waardigheid, om uiteindelijk met z’n allen in de lokale kebabzaak Chez Bal te belanden. De uitbaters van de frituur hebben jaren geleden in ruil voor een aanzienlijke geldsom de zwijgplicht aanvaard. Maandagochtend gaan de maatpakken terug aan, herneemt iedereen zijn professionaliteit en over de nachtelijke avonturen van afgelopen vrijdag wordt nooit meer gesproken. 

Onze baanbrekende onderzoeksexpeditie had de volgende dag in dezelfde lijn moeten doorgaan, maar daar dachten enkele geagiteerde agrariërs anders over. Uitlatingen van ontevredenheid en ergernis over het Europees landbouwbeleid komen immers slechts op een plek helemaal samen, en laat dat nu juist onze Brusselse parel van ambtenarij zijn. Voor welgeteld een dag en een nacht bevinden we ons niet meer in de diepblauwe oceaan van ambitie, hiërarchische spanningen en statigheid, maar in een bandeloze oorlogszone. Gedaan met de huppelige dans van stagiaires op weg naar de zoveelste problem-solving-meeting

Nu dondert het brute gedreun van zware tractoren met massieve rubberen banden die de delicate straattegels uit hun voegen persen. Een parabool van kleverige mest en taai hooi overbrugt in schijnbare elegantie de Wetstraat, en ontmoet onderweg het bittere geweld van een waterkanon, waar anders in de lucht niet meer dan een dun laagje smog en een hardnekkige stadsmus te vinden zijn. Normaal hoort men hier een monotoon geratel over groeicijfers, kenniseconomieën en core values. Dat is nu vervangen door hels geclaxonneer, oorverdovende knallen van voetzoekers en het schetterig gebrul van een industriële dieselmotor, gemaakt voor het doorploegen van steenharde West-Vlaamse poldergrond alsof het de boter is die Ursula von der Leyen ‘s ochtends op haar toast smeert. 

De schade aan het einde van de dag is bijna niet te vatten. Een laag dierlijke uitwerpselen bedekt de stoep die door talloze ambitieuzen in lederen schoeisel is bewandeld, terwijl het standbeeld van John Cockerill er als een gevallen soldaat bij neerligt Om de situatie erger te maken, is ook de ruit van de EXKI op Place Luxembourg gesneuveld. Ettelijke europarlementariërs maken zich zorgen over waar zij morgen hun koolhydraatarme lunch vandaan moeten halen.

Lang hoefden hun bekommernissen echter niet te duren. Bij het ochtendgloren rijden de eerste zwarte BMW ’s weer over de elegante boulevards naar kantoor, waar een naamloze assistent hen begroet met een viertal triple shot americano’s en de afdelingscijfers uit het zoveelste duurzaamheidsrapport. De Europese machine draait nu eenmaal door en kan zich geen hersteldag veroorloven. 

We staan versteld van het toneel dat zich in deze wijk afspeelt, maar we moeten ook toegeven dat de enorme portie toewijding te respecteren is. Waar alle pionnen van het Europees gebeuren hun intrinsieke motivatie vandaan halen, blijft ons vooralsnog een raadsel. Pas wanneer de eerste kinderwagens en stadsgekken terug in het straatbeeld verschijnen, merken we dat de plaatsvervangende zenuwen stilaan ons lijf uitstromen. Wat een opluchting dat niet iedereen zich dagelijks druk hoeft te maken om de EU-fixed records en artikel 289 van de bijzondere wetgevingsprocedure. 

0 Comment