De ‘hondse’ decaan

Willem Elias

 

Een gerenommeerd kunstkenner, filosoof en professor plaatst een bedenkelijke boodschap op zijn facebookaccount, iemand tipt de pers en de bal gaat aan het rollen. Ondertussen heeft iedereen zijn mening gevormd en zegje gedaan over het voorval en de persoon erachter. Een belangrijke groep blijft in de discussie echter in de schaduw: de studenten van Elias.

Willem Elias is geen decaan meer van de faculteit Psychologie en Educatiewetenschappen (PE). Bovendien stapte hij ook op als voorzitter van de Koninklijke Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten (KVAB) en heeft hij er zelf voor gekozen om zijn examens voortaan af te nemen met twee andere examinatoren.

Aanleiding voor zijn terugtreden was de commotie die ontstaan was nadat Elias  een statusupdate op Facebook had geplaatst over de zelfmoord van Steve Stevaert. In de nasleep putten verschillende media vervolgens uit oudere berichten van Elias op Facebook en werd zijn beeld van de vrouw openlijk ter discussie gesteld. Seksistisch en vrouwonvriendelijk, luidt het oordeel, de uitspraken dan wel de persoon.

Nochtans is het moeilijk, zo niet onmogelijk om iemands karakter op een zinnige manier te schetsen zonder oog voor bijkomende context. Bovendien: kan men tot de slotsom komen zonder Elias’ functioneren van naderbij te bekijken?

Intimidatie

Hoge bomen vangen veel wind, dat geldt ook voor Willem Elias, die voorlopig liever in de luwte wil blijven. De rest van de wereld had nochtans wel zijn oordeel klaar, en de echo van de stemmen die de media halen klinkt het luidst. We leerden dat een decaan een voorbeeldfunctie heeft (wie wist dat Elias decaan van PE was, wie kent alle acht decanen bij naam?) en dat vrouwelijke studenten zich door hem geïntimideerd kunnen voelen. Won’t somebody please think of the children!

Zo zei Ann Brusseel, Vlaams parlementslid voor Open VLD en lid van de raad van bestuur van de VUB aan De Standaard: “Juist omdat hij die functie bekleedde, waren zijn woorden op zich ook grensoverschrijdend, omdat studentes zich erdoor geïntimideerd kunnen voelen. (…) Ik vind overigens ook dat hij nooit meer examens van vrouwelijke studenten kan afnemen. Beeld u in hoe het is om daar te zitten tegenover een man van wie je weet hoe hij op vrouwen neerkijkt!” (Toen was het nog niet bekend dat Elias beslist had om extra examinatoren bij zijn examens te betrekken, nvdr.)

De hele wereld lijkt een oordeel geveld te hebben over hun professor en dat oordeel lijkt in schril contrast te staan met dat van de studenten. Als we de hele kwestie bekijken in het licht – of in dit geval de schijnwerpers— die de media erop wierpen, zijn we genoodzaakt toe te geven dat ons beeld niet gesteund is op onze eigen waarnemingen, maar op een weerspiegeling in de media. Studenten Culturele Agogiek zaten erbij en keken ernaar.

Als enkeling tegen de stroom inzwemmen is echter moeilijk, waardoor drie studenten Culturele Agogiek ervoor gekozen hebben om enkel via hun initialen geciteerd te worden.

Grenzen

Studente M.D.:“Iemand die hem  niet kent zou zijn uitlatingen voor seksisme kunnen aannemen. Ik krijg echter al anderhalf jaar les van hem, waardoor ik het allemaal een beetje anders bekijk. Hij doet nu eenmaal provocerende uitspraken. Die zijn niet alleen naar vrouwen gericht, maar ook in het algemeen.”

Zijn facebookpost was beledigend en hoogst shockerend.

Volgens M.D. zoekt Elias graag grenzen op: “Hij gaat altijd aftasten hoe ver hij kan gaan en hoe mensen daarop reageren. Ik denk dat hij ervan uitgaat dat als hij provoceert, hij reactie kan uitlokken en in debat kan gaan. En dat gevoel had ik ook bij wat hij op Facebook geplaatst heeft. Nee, hij is daarmee niet in mijn achting gedaald. Wat niet wegneemt dat ik het fout vind dat hij zo’n uitspraak online heeft gezet.”

“Mijn eerste reactie was er een van verontwaardiging en afkeuring”, zegt studente T.H. “Maar het is voor mij ook geen onmenselijke reactie, na een zelfdoding van een vriend. Het is voor mij niet ondenkbaar dat je een goede vriend het voordeel van de twijfel wil geven wanneer het op verkrachting aankomt.” M.D. zegt daarover: “Aanvankelijk snapte ik de commotie. Hij heeft hier een heel specifieke doelgroep benaderd. Daar mocht voor mij absoluut op gereageerd worden. Ik had echter een probleem met de manier waarop dingen uit het verleden zijn opgerakeld, waardoor er nog wat olie op het vuur gegooid werd.”

“Dat zijn uitspraken bepaalde vrouwen heeft gekwetst, vind ik heel erg”, gaat T.H. verder. “Maar Elias was niet de enige die er zo over dacht. Hij is de persoon geweest die daar op zijn eigen ironische manier iets over gezegd heeft. Het online plaatsen daarvan was geen goeie zet, zeker niet gezien zijn functie. Maar je moet zulke dingen binnen zijn context zien. Dat ze hem daar persoonlijk op hebben aangevallen, vind ik fout. Hij heeft bij mijn weten namelijk nog nooit werkelijk een vrouw lastiggevallen, aangeraakt of geïntimideerd. Want dat zou uiteraard een heel ander verhaal zijn.”

M.E. is net iets uitdrukkelijker gekant tegen de facebookuitlatingen. “Ze namen de vorm aan van victim-blaming. Vrouwen die onder verkrachting geleden hebben, kunnen zich aangesproken voelen en eronder lijden. Zeker als je te maken hebt met een verkrachter die een hogere positie inneemt op de sociale ladder. In dit geval, een ex-politicus. Onze maatschappij geeft nog te vaak de schuld aan de verkrachte persoon, en deze wordt dikwijls niet serieus genomen. Zijn facebookpost was dus beledigend en hoogst shockerend. Het was ongelofelijk ongepast.”

Oer-agogisch
Op de vraag wat ze van zijn ontslag als decaan vindt, antwoordt M.D.: “Hij heeft mij op korte tijd zo veel geleerd, dat ik het jammer zou vinden als andere studenten die kans niet meer zouden krijgen in de toekomst. Hij heeft me geleerd dat je niet alleen binnen een aula iets kan bijleren, dat je niet altijd vanuit hetzelfde perspectief naar iets moet kijken en hij stuurde ons aan om ook in onze vrije tijd bezig te zijn met ons vakgebied.”

Ook M.E. bekijkt het op deze manier. “Ondanks het feit dat hij op zijn vingers getikt moest worden, betreur ik zijn ontslag. Zijn uitspraken waren ondoordacht en beledigend, maar nu verdwijnt een icoon van agogisch werk van  het hoofd van de faculteit. Naast zijn minder goeie kanten is en blijft hij een goede professor die werkelijk om zijn studenten geeft.”

Deze ‘minder goede kanten’ blijken niet alleen over de facebookuitlatingen te gaan. Studente T.H. stelt: “Tijdens mijn eerste lessen leek de professor me heel chaotisch, verward en zijn college was onsamenhangend. Ik vond weinig structuur in zijn redeneringen. Na een paar lessen werd mijn beeld echter volledig anders. Hij nam ons mee naar culturele evenementen en zette ons aan tot kritisch en zelfstandig denken. Zijn chaos en onsamenhangende colleges bleken eigenlijk vrij geniaal te zijn en zijn boeken, teksten en colleges hebben mij echt geïnspireerd.” M.E. sluit hierbij aan: “Hij is geen goede professor in de traditionele didactische zin van het woord, maar zijn oer-agogische en laissez faire methodieken zijn geweldig om te zien.”

Een vierde studente voegt nog toe: “Elias is een filosoof en een cynicus. Hij lijkt dan ook iets weg te hebben van Diogenes van Sinope, uit de Griekse school van de cynici, over wie Elias ook uitweidt tijdens zijn lessen. Diogenes zou ooit gezegd hebben: “Wat voor nut heeft een filosoof die andermans gevoelens niet kwetst?”


De volledige namen van de geciteerde studenten zijn bekend bij de hoofdredactie.

 

0 Comment